CẢNH BÁO HẬU QUẢ PHÁP LÝ TỪ HÀNH VI SỬ DỤNG DAO CÓ TÍNH SÁT THƯƠNG CAO

Thời gian gần đây, tại nhiều địa phương trên cả nước liên tiếp xảy ra các vụ việc sử dụng dao, kiếm và các loại hung khí nguy hiểm để giải quyết mâu thuẫn. Điều đáng lo ngại là không ít vụ việc xuất phát từ những nguyên nhân rất nhỏ như va chạm trong sinh hoạt, mâu thuẫn trên mạng xã hội, xích mích trong học tập hoặc đời sống hằng ngày. Chỉ vì không kiềm chế được cảm xúc, nhiều người đã lựa chọn bạo lực thay vì đối thoại, dẫn đến những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe, tài sản và trật tự an toàn xã hội.

Trong số các loại hung khí được sử dụng để gây án, dao có tính sát thương cao đang trở thành phương tiện phổ biến. Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy nhiều đối tượng mang theo dao bên người nhằm mục đích đe dọa, thị uy hoặc sẵn sàng sử dụng khi phát sinh mâu thuẫn. Thậm chí có trường hợp tự chế, hoán cải dao bằng cách gắn thêm cán dài, tuýp sắt hoặc gia cố để tăng khả năng sát thương. Những hành vi này không chỉ trực tiếp đe dọa đến tính mạng, sức khỏe của người khác mà còn làm gia tăng tâm lý bất an trong cộng đồng dân cư, ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương. Đáng chú ý, nhiều vụ việc có sự tham gia của thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên. Ở lứa tuổi đang phát triển về tâm sinh lý nhưng chưa hoàn thiện kỹ năng kiểm soát cảm xúc, một số em dễ bị kích động, lôi kéo hoặc hành động bộc phát trong phút nóng giận. Chỉ một hành động thiếu suy nghĩ cũng có thể khiến các em phải đối diện với trách nhiệm hình sự, đánh mất tương lai của bản thân và để lại những nỗi đau không thể bù đắp cho gia đình cũng như xã hội.

Trước thực trạng đó, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật. Ngày 29/6/2024, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 42/2024/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025. Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 149/2024/NĐ-CP và Bộ Công an ban hành Thông tư số 75/2024/TT-BCA quy định chi tiết một số điều của Luật, trong đó có quy định cụ thể về danh mục dao có tính sát thương cao. Theo quy định hiện hành, dao có tính sát thương cao bao gồm bốn nhóm chủ yếu là dao sắc, nhọn; dao sắc; dao gấp, dao bấm; dao tự chế hoặc dao hoán cải. Việc xác định một loại dao có thuộc danh mục dao có tính sát thương cao hay không được căn cứ vào các tiêu chí cụ thể về cấu tạo, kích thước và đặc điểm kỹ thuật theo quy định của Bộ Công an.

Cần nhận thức rõ rằng, dao là công cụ phục vụ lao động, sản xuất và sinh hoạt hằng ngày của người dân. Pháp luật không cấm việc sở hữu, sử dụng dao đúng mục đích. Tuy nhiên, khi các loại dao có tính sát thương cao bị sử dụng để xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác trái pháp luật thì tính chất pháp lý của phương tiện này hoàn toàn thay đổi.

Theo điểm d khoản 2 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024, dao có tính sát thương cao khi được sử dụng để xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật được xác định là vũ khí quân dụng; theo điểm b khoản 4 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024, dao có tính sát thương cao sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội, gây rối, làm mất trật tự công cộng hoặc chống đối cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, người thi hành công vụ là vũ khí thô sơ. Đây là quy định mới, có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ sở để các cơ quan tiến hành tố tụng xử lý nghiêm các hành vi sử dụng dao gây án, bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung.

Theo đó, tùy tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi và khi đủ căn cứ theo quy định của pháp luật, người thực hiện hành vi ngoài việc bị xem xét xử lý về các tội danh xâm phạm tính mạng, sức khỏe như tội Giết người hoặc tội Cố ý gây thương tích còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng theo Điều 304 Bộ luật Hình sự. Quy định này không nhằm hạn chế việc sử dụng dao trong lao động, sản xuất hoặc sinh hoạt thường ngày của người dân mà hướng đến xử lý nghiêm những trường hợp lợi dụng các loại dao có tính sát thương cao để thực hiện hành vi phạm tội. Đây là bước hoàn thiện quan trọng trong chính sách hình sự của Nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm, bảo vệ tính mạng, sức khỏe của Nhân dân và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.

                                                     (Ảnh: Ba em học sinh và các hung khí công an thu được. Nguồn ảnh: vov.vn)

Để hạn chế tình trạng sử dụng dao, kiếm và các loại hung khí nguy hiểm trái pháp luật, vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Gia đình cần tăng cường quản lý, giáo dục con em về ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng kiểm soát cảm xúc và ứng xử văn minh trong các mối quan hệ xã hội. Nhà trường cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng giải quyết mâu thuẫn cho học sinh, sinh viên. Các tổ chức đoàn thể cần phát huy vai trò trong việc định hướng nhận thức, xây dựng môi trường sống lành mạnh và phát hiện, ngăn chặn kịp thời những biểu hiện vi phạm. Mỗi người dân cũng cần nâng cao ý thức trách nhiệm đối với bản thân và cộng đồng; tuyệt đối không sử dụng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn; không chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển hoặc sử dụng trái phép các loại vũ khí, vũ khí thô sơ, dao có tính sát thương cao. Đồng thời, cần tích cực giao nộp các loại hung khí không còn nhu cầu sử dụng, chủ động tố giác các hành vi vi phạm pháp luật với cơ quan chức năng để kịp thời ngăn chặn những vụ việc đáng tiếc có thể xảy ra.

Phòng ngừa tội phạm không phải là trách nhiệm riêng của lực lượng Công an hay các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi hành động đúng pháp luật, mỗi sự can ngăn kịp thời, mỗi tin báo có giá trị của người dân đều góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của cộng đồng. Hơn bao giờ hết, mỗi người cần nhận thức rõ rằng một phút nóng giận có thể dẫn đến những hậu quả không thể khắc phục, trong khi sự bình tĩnh, thượng tôn pháp luật và tinh thần tôn trọng người khác chính là chìa khóa để xây dựng một xã hội an toàn, văn minh và phát triển bền vững.

                                                  Phòng PBGDPL&TDTHPL

 Xem chi tiết: Luật số 42/2024/QH15 của Quốc hội: Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ